پژوهشگران با کمک هوش مصنوعی موفق شدهاند ویروسهای جدیدی طراحی کنند که میتوانند باکتریها را آلوده کرده و درون آنها تکثیر شوند؛ دستاوردی که در کنار کاربردهای امیدوارکننده، نگرانیهایی جدی درباره سوءاستفاده از این فناوری ایجاد کرده است.
در مطالعهای که در مجله Science منتشر شده، دانشمندان مؤسسه Arc و دانشگاه استنفورد از مدلهای زبانی ژنومی Evo 1 و Evo 2 برای طراحی ویروسهای جدید استفاده کردند. این مدلها شباهت مفهومی به مدلهایی مانند ChatGPT دارند، با این تفاوت که بهجای متن، الگوهای موجود در توالیهای ژنتیکی را یاد میگیرند.
پژوهشگران مدلها را روی حجم بسیار بزرگی از دادههای ژنتیکی آموزش دادند و سپس تولید نمونههای جدید را در چارچوبی کنترلشده آزمایش کردند. در این پروژه نیز محدوده آزمایش به ویروسهایی محدود شد که هدفشان آلودهکردن باکتریها بود و عوامل دارای قابلیت بالقوه برای آلودهکردن انسان، حیوانات، گیاهان یا قارچها کنار گذاشته شدند.
مدل هوش مصنوعی صدها هزار طرح احتمالی تولید کرد و پس از غربالگری، تعدادی از گزینههای امیدوارکننده در آزمایشگاه بررسی شدند. در نهایت، ۱۶ ویروس طراحیشده توسط هوش مصنوعی توانستند ویروسهای فعال تولید کنند و برخی از آنها عملکردی همسطح یا حتی بهتر از ویروس مرجع مورد استفاده در آزمایش داشتند.
این نتیجه نشان میدهد مدلهای هوش مصنوعی میتوانند فراتر از تحلیل ژنومهای موجود، در طراحی توالیهای ژنتیکی جدید و قابلعملکرد نیز نقش داشته باشند.
از یک سو، چنین فناوریای میتواند در آینده به توسعه ابزارهای نوین در ژندرمانی، زیستفناوری و مقابله با باکتریهای مضر کمک کند. از سوی دیگر، همین توانایی میتواند در صورت نبود نظارت و چارچوبهای ایمنی مناسب، خطر سوءاستفاده از هوش مصنوعی برای طراحی عوامل زیستی خطرناکتر را افزایش دهد.
این پژوهش بار دیگر نشان میدهد که با قدرتمندتر شدن هوش مصنوعی در زیستشناسی، پیشرفت علمی و امنیت زیستی باید همزمان پیش بروند.
کد خبر ۲۰۱۰۵۰۵۱۷.۸۰۷
منبع: ساینس
