پژوهشگران دانشگاه نورثوسترن، دانشگاه شیکاگو و آزمایشگاه فرمی نخستین سامانه هوش مصنوعی را توسعه دادهاند که میتواند بهصورت خودکار تصمیم بگیرد یک تلسکوپ در هر لحظه به کدام بخش از آسمان نگاه کند. این فناوری برای نخستین بار روی تلسکوپ Víctor M. Blanco در شیلی با موفقیت آزمایش شد.
این سامانه مبتنی بر یادگیری عمیق، علاوه بر برنامهریزی رصدها، در هنگام تغییر شرایط جوی، نور ماه یا وضعیت جو نیز بهصورت لحظهای تصمیمات خود را اصلاح میکند تا بهترین کیفیت دادههای علمی به دست آید. به گفته پژوهشگران، عملکرد فعلی این سیستم با یک اپراتور انسانی برابری میکند و هدف بعدی، ارتقای آن به سطحی فراتر از توانایی انسان است.
برخلاف روشهای سنتی که بر مجموعهای از قوانین از پیش تعیینشده تکیه دارند، این مدل هوش مصنوعی با بررسی سالها داده تاریخی پروژه Dark Energy Survey آموزش دیده و بدون دریافت دستورالعملهای مستقیم، یاد گرفته است چگونه بهترین زمان و جهت رصد را انتخاب کند.
محققان معتقدند این فناوری میتواند بهرهوری تلسکوپهای بزرگ جهان را بهطور چشمگیری افزایش دهد؛ زیرا زمان استفاده از این تجهیزات بسیار محدود و ارزشمند است و هر تصمیم اشتباه میتواند باعث از دست رفتن فرصتهای مهم علمی شود.
به گفته تیم تحقیقاتی، با آغاز به کار نسل جدید رصدخانهها مانند Vera C. Rubin Observatory، سامانههای هوش مصنوعی از این دست نقش مهمی در مدیریت حجم عظیم دادههای نجومی و افزایش سرعت کشفهای علمی ایفا خواهند کرد.
کد خبر ۲۰۴۰۵۰۵۱۱.۰۵۹
منبع: فیز
