کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی میتواند به ابزاری مؤثر برای حفاظت و احیای فرهنگها و سنتهای در معرض فراموشی، بهویژه در جوامع بومی و به حاشیهراندهشده تبدیل شود. فناوریهای نوینی در حال توسعه هستند که زبانهای در حال انقراض، افسانهها، سنتهای شفاهی و دانش محلی را ثبت، بازسازی و به نسلهای آینده منتقل میکنند.
کتاب جدیدی با عنوان «هوش مصنوعی برای جامعه» به قلم گروهی از پژوهشگران، تکنولوژیستها و کنشگران فرهنگی، نشان میدهد که اگر توسعه هوش مصنوعی با مشارکت خود جوامع انجام شود، میتواند ابزار قدرتمندی برای حفظ میراث فرهنگی باشد. نویسندگان تأکید دارند که AI باید به گونهای طراحی شود که نماینده ارزشها، زبانها و دیدگاههای فرهنگی گوناگون باشد.
ایران داور اردلان، یکی از نویسندگان این کتاب، میگوید:
«هوش مصنوعی در حال گشودن راههای تازهای برای ثبت و اشتراکگذاری دانش فرهنگی است. از زبانهای در معرض خطر گرفته تا ابزارهای آموزشی تعاملی و ثبت تاریخ شفاهی، همه در خدمت احیای هویت فرهنگی هستند.»
نمونههایی از کاربردهای عملی نیز مطرح شدهاند؛ از جمله همکاری دانشگاه هوارد با گوگل برای ساخت پایگاه داده گفتاری سیاهپوستان آمریکا، یا پروژه Te Hiku Media در نیوزیلند که با ساخت یک مدل زبانی بومی توسط تکنولوژیستهای مائوری، در تلاش برای حفظ زبان مائوری است؛ زبانی که طبق برآورد یونسکو جزو هزاران زبانی است که در قرن آینده در معرض نابودی هستند.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند چالشهایی نیز در مسیر استفاده فرهنگی از هوش مصنوعی وجود دارد. نبود درک صحیح از بافت فرهنگی میتواند به تحریف سنتها، پوششها یا حتی چهرهها منجر شود. همچنین، تولید زبان توسط AI در برخی موارد غیرطبیعی و غیرقابل پذیرش برای بومیان توصیف شده است.
نویسندگان این کتاب تأکید دارند: اگر هوش مصنوعی بهدرستی آموزش داده شود، میتواند نهفقط به ثبت، بلکه به زنده نگهداشتن فرهنگها کمک کند؛ به شرط آنکه طراحی آن مبتنی بر احترام به تفاوتها و مشارکت واقعی جوامع باشد.
کد خبر ۲۱۲۰۴۰۲۲۳.۰۲۹
منبع: یورک الرت
